Incoterms là gì? Doanh nghiệp cần hiểu gì khi ký hợp đồng xuất nhập khẩu

5/5 - (1 vote)

Incoterms (International Commercial Terms – Các điều kiện thương mại quốc tế) là bộ quy tắc do Phòng Thương mại Quốc tế (ICC) ban hành, nhằm thống nhất cách hiểu về trách nhiệm, chi phí và rủi ro giữa người bán và người mua trong giao dịch thương mại quốc tế.

Incoterms không phải là luật bắt buộc, nhưng được sử dụng rộng rãi trong hợp đồng xuất nhập khẩu, giúp các bên tránh tranh chấp do hiểu sai nghĩa vụ giao hàng, bảo hiểm hay thông quan.

Phiên bản mới nhất hiện nay là Incoterms 2020, có hiệu lực từ ngày 01/01/2020.

Vai trò của Incoterms trong hợp đồng xuất nhập khẩu

Trong thực tế, nhiều tranh chấp thương mại quốc tế không xuất phát từ chất lượng hàng hóa, mà đến từ việc không thống nhất rõ trách nhiệm giao hàng. Incoterms đóng vai trò:

Xác định điểm chuyển giao rủi ro từ người bán sang người mua
Phân chia chi phí vận chuyển, bảo hiểm, thông quan
Quy định nghĩa vụ của mỗi bên trong quá trình giao nhận hàng
Giảm thiểu rủi ro pháp lý khi xảy ra tranh chấp

Việc áp dụng đúng Incoterms giúp doanh nghiệp chủ động chi phí, kiểm soát rủi ro logistics và đàm phán hợp đồng hiệu quả hơn.

Incoterms có bao nhiêu điều kiện?

Incoterms 2020 bao gồm 11 điều kiện, được chia thành 2 nhóm chính:

Nhóm áp dụng cho mọi phương thức vận tải (7 điều kiện)

EXW – Ex Works (Giao tại xưởng)
FCA – Free Carrier (Giao cho người chuyên chở)
CPT – Carriage Paid To (Cước phí trả tới)
CIP – Carriage and Insurance Paid To (Cước và bảo hiểm trả tới)
DAP – Delivered At Place (Giao tại nơi đến)
DPU – Delivered at Place Unloaded (Giao và dỡ hàng tại nơi đến)
DDP – Delivered Duty Paid (Giao đã thông quan nhập khẩu)

Nhóm áp dụng cho vận tải biển & đường thủy nội địa (4 điều kiện)

FAS – Free Alongside Ship
FOB – Free On Board
CFR – Cost and Freight
CIF – Cost, Insurance and Freight

Doanh nghiệp cần hiểu gì khi sử dụng Incoterms?

Incoterms không thay thế hợp đồng

Incoterms không quy định giá cả, phương thức thanh toán hay quyền sở hữu hàng hóa. Doanh nghiệp cần ghi rõ Incoterms kèm địa điểm giao hàng và phiên bản áp dụng, ví dụ:

CIF Hải Phòng – Incoterms 2020

Hiểu rõ điểm chuyển giao rủi ro

Nhiều doanh nghiệp nhầm lẫn rằng ai trả phí thì người đó chịu rủi ro, nhưng thực tế không phải vậy.
Ví dụ:

FOB: rủi ro chuyển giao khi hàng qua lan can tàu
CIF: người bán mua bảo hiểm, nhưng rủi ro vẫn chuyển tại cảng xếp hàng

Hiểu sai điểm này có thể khiến doanh nghiệp mất quyền khiếu nại bảo hiểm.

Lựa chọn Incoterms phù hợp với năng lực logistics

Doanh nghiệp mới xuất khẩu nên ưu tiên FCA, FOB
Doanh nghiệp có kinh nghiệm vận tải và bảo hiểm có thể chọn CIF, DDP
Không nên chọn DDP nếu không am hiểu thuế nhập khẩu, thủ tục hải quan nước đến

Phân biệt Incoterms với hợp đồng vận chuyển

Incoterms chỉ quy định trách nhiệm giữa người mua và người bán, không điều chỉnh mối quan hệ với hãng tàu, forwarder hay đơn vị logistics. Do đó, doanh nghiệp cần kết hợp chặt chẽ với hợp đồng vận chuyển và bảo hiểm.

Những sai lầm phổ biến khi áp dụng Incoterms

Không ghi rõ phiên bản Incoterms (2010 hay 2020)
Dùng FOB cho vận tải container (không khuyến khích)
Hiểu sai trách nhiệm mua bảo hiểm
Không xác định rõ địa điểm giao hàng cụ thể
Nhầm lẫn giữa chi phí và rủi ro

Những sai lầm này có thể khiến doanh nghiệp phát sinh chi phí lớn hoặc tranh chấp pháp lý kéo dài.

Lời khuyên cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu

Luôn tham khảo đơn vị logistics chuyên nghiệp khi ký hợp đồng
Đào tạo nhân sự về Incoterms và nghiệp vụ ngoại thương
Soát xét kỹ điều khoản Incoterms trong hợp đồng mua bán
Ưu tiên minh bạch và rõ ràng thay vì chọn điều kiện “có lợi trước mắt”

Hiểu đúng Incoterms là gì và áp dụng chính xác trong hợp đồng xuất nhập khẩu là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro, tối ưu chi phí và nâng cao năng lực cạnh tranh trong thương mại quốc tế. Trong bối cảnh logistics ngày càng phức tạp, Incoterms không chỉ là kiến thức nền tảng, mà còn là công cụ chiến lược mà mọi doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần nắm vững.

Andin JSC