13 lỗi thường gặp khi khai hải quan và cách xử lý
Những lỗi thường gặp khi khai hải quan không chỉ xuất phát từ việc nhập nhầm dữ liệu trên phần mềm. Sai mã HS, trị giá, mã loại hình, số lượng, xuất xứ hoặc giấy phép chuyên ngành đều có thể khiến doanh nghiệp phải giải trình, khai bổ sung, nộp thêm thuế và kéo dài thời gian thông quan. Bài viết dưới đây được đội ngũ TCL Logistics biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp nhận diện 12 lỗi phổ biến, hiểu hậu quả và lựa chọn cách xử lý phù hợp với từng hồ sơ.
Đọc thêm: Dịch vụ hải quan – thủ tục xuất nhập khẩu tại TCL Logistics
Mục lục
Sai sót hải quan có thể xảy ra ngay cả khi nhân viên khai báo đã có kinh nghiệm. Nguyên nhân thường nằm ở quá trình thu thập và kiểm tra dữ liệu trước khi truyền tờ khai.
Bộ phận mua hàng có thể chỉ cung cấp tên thương mại mà thiếu catalogue. Đối tác nước ngoài gửi Invoice và Packing List không thống nhất. Nhân viên khai báo sử dụng dữ liệu từ lô hàng trước nhưng không kiểm tra lại mã địa điểm, số vận đơn hoặc điều kiện giao hàng.
Một số doanh nghiệp còn truyền tờ khai khi chưa xác định đầy đủ chính sách mặt hàng. Đến khi hàng về cảng hoặc sân bay mới phát hiện sản phẩm cần giấy phép, kiểm dịch hoặc kiểm tra chất lượng.
Từ ngày 1/2/2026, Thông tư 121/2025/TT-BTC có hiệu lực và sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến thủ tục hải quan, khai bổ sung, thuế xuất nhập khẩu và quản lý thuế. Doanh nghiệp cần sử dụng quy định đang có hiệu lực thay vì tiếp tục áp dụng hướng dẫn cũ cho các lô hàng mới.
| Lỗi khai báo | Hậu quả có thể phát sinh | Hướng xử lý ban đầu |
| Sai mã HS | Áp sai thuế và chính sách mặt hàng | Kiểm tra tài liệu kỹ thuật, xác định lại mã |
| Mô tả hàng không rõ | Khó phân loại và kiểm tra hồ sơ | Bổ sung cấu tạo, vật liệu, công dụng |
| Sai trị giá | Thiếu hoặc thừa thuế | Đối chiếu Invoice, hợp đồng và chi phí liên quan |
| Sai số lượng, trọng lượng | Không khớp hàng thực tế | Kiểm tra Packing List, vận đơn và phiếu cân |
| Sai mã loại hình | Ảnh hưởng thuế và quản lý hàng hóa | Xác định khả năng sửa hoặc hủy tờ khai |
| Sai mã địa điểm | Không khớp hệ thống kho, cảng | Đối chiếu booking và thông báo hàng đến |
| Sai vận đơn | Không khớp manifest | Kiểm tra B/L, MAWB, HAWB và số kiện |
| Chứng từ không thống nhất | Bị yêu cầu giải trình | Lập bảng đối chiếu toàn bộ hồ sơ |
| Thiếu giấy phép | Hàng chưa đủ điều kiện thông quan | Hoàn thiện thủ tục chuyên ngành |
| Sai xuất xứ hoặc C/O | Không được hưởng thuế ưu đãi | Kiểm tra tiêu chí và nội dung C/O |
| Sai Incoterms, đồng tiền | Ảnh hưởng trị giá tính thuế | Xác định lại các khoản phải cộng hoặc trừ |
| Chưa hoàn thành nghĩa vụ thuế | Hàng chưa được giải phóng | Kiểm tra số thuế và trạng thái thanh toán |
Sai mã HS là một trong những lỗi có ảnh hưởng lớn nhất đến hồ sơ xuất nhập khẩu. Mã HS không chỉ dùng để xác định thuế suất mà còn liên quan đến giấy phép, kiểm tra chuyên ngành, chính sách quản lý và ưu đãi xuất xứ.
Nguyên nhân thường gặp
Doanh nghiệp thường chọn mã HS dựa vào tên thương mại hoặc tham khảo mã của một sản phẩm gần giống. Tuy nhiên, hai sản phẩm có tên tương tự vẫn có thể khác mã nếu khác vật liệu, cấu tạo, công dụng hoặc nguyên lý hoạt động.
Một nguyên nhân khác là không có catalogue và tài liệu kỹ thuật tại thời điểm lập tờ khai. Nhân viên khai báo phải suy đoán theo mô tả ngắn trên Invoice nên khả năng phân loại sai cao hơn.
Hậu quả
Sai mã HS có thể dẫn đến áp sai thuế suất, thiếu số thuế phải nộp, áp dụng sai giấy phép hoặc bỏ sót yêu cầu kiểm tra chuyên ngành.
Cơ quan hải quan đã hướng dẫn rằng khi doanh nghiệp phát hiện sai mã HS thì cần thực hiện thủ tục khai bổ sung theo quy định, nếu chỉ tiêu và trạng thái tờ khai thuộc trường hợp được phép điều chỉnh.
Cách hạn chế
Trước khi khai, doanh nghiệp cần thu thập:
Không nên sử dụng mã HS của lô hàng cũ khi chưa xác nhận sản phẩm mới có đặc điểm hoàn toàn tương đồng.
Tên hàng trên tờ khai phải đủ rõ để thể hiện bản chất của sản phẩm. Những mô tả như “parts”, “equipment”, “sample”, “accessories” hoặc “machine” thường chưa cung cấp đủ thông tin để xác định mã HS và chính sách mặt hàng.
Ví dụ, thay vì chỉ khai “linh kiện máy”, doanh nghiệp cần thể hiện linh kiện dùng cho máy gì, vật liệu, chức năng và model nếu có.
Mô tả quá chung có thể khiến cơ quan hải quan yêu cầu cung cấp catalogue, hình ảnh, bản giải trình hoặc kiểm tra thực tế hàng hóa.
Cách xử lý phù hợp là đối chiếu tên hàng trên Invoice với tài liệu kỹ thuật, sau đó xây dựng mô tả thống nhất giữa tờ khai, hợp đồng, Packing List và chứng từ chuyên ngành.
Trị giá hải quan là cơ sở quan trọng để tính thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và các nghĩa vụ liên quan. Việc khai đúng tổng giá trị Invoice chưa chắc đã đồng nghĩa với khai đúng trị giá hải quan.
Các nguyên nhân phổ biến
Doanh nghiệp có thể khai sai vì:
Hậu quả
Nếu trị giá khai báo thấp hơn trị giá phải khai, doanh nghiệp có thể phải giải trình, nộp bổ sung thuế và thực hiện các nghĩa vụ liên quan. Nếu khai cao hơn, doanh nghiệp có thể nộp thừa thuế và phải thực hiện thủ tục xử lý tiền nộp thừa.
Doanh nghiệp nên lập bảng phân tích trị giá trước khi truyền tờ khai, đặc biệt với giao dịch có phí bản quyền, khoản hỗ trợ, chi phí vận chuyển quốc tế hoặc nhiều lần thanh toán.
Sai số lượng thường xuất hiện khi người bán giao thừa, giao thiếu, đóng nhầm sản phẩm hoặc chứng từ được lập trước khi hàng hoàn tất đóng gói.
Trọng lượng cũng có thể khác giữa Packing List, vận đơn, phiếu cân tại cảng và thực tế kiểm hóa. Doanh nghiệp cần phân biệt trọng lượng tịnh, trọng lượng cả bì và trọng lượng dùng cho vận tải.
Đơn vị tính là lỗi nhỏ về hình thức nhưng có thể tạo ra chênh lệch lớn. Ví dụ, khai theo “chiếc” trong khi Invoice thể hiện “bộ”, hoặc khai kilogram thay cho mét vuông.
Khi phát hiện sai, doanh nghiệp cần đối chiếu:
Không nên tự điều chỉnh số liệu chỉ để làm cho chứng từ khớp nhau khi chưa xác định nguyên nhân chênh lệch.
Mã loại hình phản ánh mục đích xuất nhập khẩu của lô hàng. Hàng nhập kinh doanh, nhập nguyên liệu sản xuất xuất khẩu, gia công, tạm nhập tái xuất hoặc phi mậu dịch có cơ chế quản lý khác nhau.
Sai mã loại hình có thể ảnh hưởng đến:
Đây không phải là lỗi nên xử lý theo suy đoán. Một số trường hợp có thể khai bổ sung, nhưng cũng có trường hợp phải xem xét hủy tờ khai và đăng ký lại.
Doanh nghiệp cần kiểm tra bản chất giao dịch, hợp đồng, mục đích sử dụng hàng và trạng thái tờ khai trước khi lựa chọn phương án.
Lỗi này thường xảy ra khi nhân viên khai báo sao chép dữ liệu từ tờ khai trước. Cùng một tuyến vận chuyển nhưng hàng có thể được đưa về kho, cảng hoặc địa điểm lưu giữ khác.
Với hàng đường biển, cần kiểm tra cảng dỡ, địa điểm lưu container và thông tin trên booking. Với hàng air, cần đối chiếu MAWB, HAWB và thông báo hàng đến.
Từ ngày 1/6/2026, một số mã đơn vị hải quan đã được đồng bộ và thay đổi. Việc tiếp tục sử dụng mã cũ khi đăng ký tờ khai mới có thể khiến doanh nghiệp phải điều chỉnh dữ liệu hoặc liên hệ cơ quan hải quan để được hướng dẫn.
Do đó, doanh nghiệp không nên lưu một danh sách mã cố định trong thời gian dài mà không kiểm tra cập nhật.
Thông tin vận tải giúp hệ thống hải quan đối chiếu tờ khai với manifest và dữ liệu giám sát.
Những chỉ tiêu dễ khai sai gồm:
Một ký tự sai trong số vận đơn cũng có thể khiến tờ khai không khớp với dữ liệu hãng tàu, hãng bay hoặc kho.
Trước khi truyền, nhân viên khai báo cần đối chiếu trực tiếp với vận đơn cuối cùng, không nên sử dụng bản nháp hoặc thông tin booking ban đầu.
Đây là lỗi thường gặp khi chứng từ được lập bởi nhiều bộ phận hoặc nhiều bên khác nhau.
Ví dụ:
Sai lệch không đồng nghĩa lô hàng chắc chắn không được thông quan, nhưng doanh nghiệp phải xác định nguyên nhân và có chứng từ giải thích hợp lý.
Cách kiểm soát tốt nhất là lập một bảng đối chiếu trước khi khai, trong đó các trường tên hàng, số lượng, trọng lượng, đơn giá, trị giá, số kiện và vận đơn được kiểm tra trên cùng một biểu mẫu.
Một số doanh nghiệp chỉ kiểm tra thuế suất mà bỏ qua chính sách quản lý mặt hàng. Đến khi hàng cập cảng mới phát hiện sản phẩm cần giấy phép hoặc đăng ký kiểm tra chuyên ngành.
Tùy mặt hàng, hồ sơ có thể liên quan đến:
Việc thiếu hồ sơ có thể khiến hàng phải lưu tại cảng, sân bay hoặc kho trong thời gian chờ xử lý.
Doanh nghiệp nên kiểm tra chính sách trước khi ký hợp đồng hoặc trước khi hàng được giao cho đơn vị vận chuyển. TCL Logistics hiện cung cấp dịch vụ tư vấn mã HS, giấy phép, C/O, kiểm dịch và thủ tục liên quan đến từng loại hàng.
Xuất xứ hàng hóa ảnh hưởng đến thuế suất ưu đãi đặc biệt và một số chính sách thương mại.
Các lỗi thường gặp gồm:
Khi C/O không được chấp nhận, doanh nghiệp có thể không được áp dụng mức thuế ưu đãi đặc biệt như dự kiến.
Trước khi khai, cần đối chiếu C/O với Invoice, Packing List, vận đơn, hợp đồng và tiêu chí xuất xứ. Không nên chỉ kiểm tra hình thức con dấu mà bỏ qua nội dung hàng hóa.
Điều kiện Incoterms ảnh hưởng đến cách xác định các khoản chi phí đã bao gồm hoặc chưa bao gồm trong giá hàng.
Ví dụ, giá FOB và giá CIF không phản ánh cùng phạm vi chi phí. Nếu doanh nghiệp chọn sai điều kiện giao hàng nhưng giữ nguyên trị giá, số thuế có thể được xác định không đúng.
Đồng tiền thanh toán cũng cần kiểm tra kỹ. Nhập nhầm USD thành EUR hoặc nhầm tỷ giá có thể tạo ra chênh lệch lớn.
Cách phòng tránh là đối chiếu đồng thời hợp đồng, Invoice, chứng từ thanh toán và vận đơn. Khi có nhiều loại tiền trên bộ chứng từ, cần xác định rõ đồng tiền dùng để khai báo.
Sai tên doanh nghiệp, mã số thuế, địa chỉ hoặc thông tin người nhận thường xuất phát từ lỗi đánh máy hoặc sử dụng dữ liệu cũ.
Lỗi này có thể ảnh hưởng đến:
Doanh nghiệp cần sử dụng đúng tên pháp lý theo hồ sơ đăng ký, hạn chế dùng tên viết tắt khi trường dữ liệu yêu cầu tên đầy đủ.
Với giao dịch ủy thác hoặc xuất nhập khẩu tại chỗ, cần xác định rõ vai trò và thông tin của từng bên trước khi khai.
Truyền tờ khai thành công chưa đồng nghĩa hàng đã được thông quan hoặc đủ điều kiện đưa qua khu vực giám sát.
Hàng có thể chưa được giải phóng do:
TCL Logistics công bố quy trình dịch vụ gồm khai trên VNACCS, theo dõi phân luồng, xử lý hồ sơ và hoàn tất thủ tục thông quan. Đơn vị cũng hỗ trợ kiểm tra nợ thuế và vận chuyển hàng về kho theo phạm vi dịch vụ.
Khi phát hiện sai sót, doanh nghiệp không nên sửa chứng từ riêng lẻ hoặc truyền một tờ khai mới ngay lập tức. Cần xử lý theo trình tự để tránh tạo thêm dữ liệu mâu thuẫn.
Nếu chưa nộp thuế hoặc chưa làm thủ tục nhận hàng, doanh nghiệp nên tạm dừng để đánh giá ảnh hưởng của lỗi.
Không nên tiếp tục dùng dữ liệu sai để xin giấy phép, lập chứng từ kế toán hoặc giao nhận hàng.
Lập bảng gồm:
Cần xác định tờ khai:
Thời điểm phát hiện sai ảnh hưởng trực tiếp đến thủ tục và rủi ro xử lý.
Không phải mọi chỉ tiêu đều được phép sửa bằng thủ tục khai bổ sung. Nếu lỗi làm thay đổi bản chất giao dịch, mã loại hình, phương thức vận chuyển hoặc thuộc chỉ tiêu không được điều chỉnh, doanh nghiệp có thể phải xem xét hủy tờ khai.
Thông tư 121/2025/TT-BTC đã sửa đổi quy định về khai bổ sung hồ sơ hải quan và có hiệu lực từ ngày 1/2/2026. Doanh nghiệp cần căn cứ trạng thái hồ sơ và danh mục chỉ tiêu hiện hành khi xử lý.
Hồ sơ có thể gồm:
Nếu lỗi liên quan đến mã HS, trị giá, xuất xứ hoặc thuế suất, doanh nghiệp cần tính lại số thuế trước khi gửi nội dung điều chỉnh.
Trường hợp phát sinh số thuế thiếu, doanh nghiệp cần hoàn thành nghĩa vụ thuế và kiểm tra khoản tiền chậm nộp nếu có.
Sau khi khai bổ sung hoặc nộp hồ sơ, doanh nghiệp cần theo dõi phản hồi của cơ quan hải quan. Việc gửi dữ liệu thành công trên phần mềm chưa đồng nghĩa nội dung sửa đổi đã được chấp nhận hoàn toàn.
Đọc thêm: Tờ khai hải quan trong xuất nhập khẩu hàng hóa
Không phải mọi sai sót đều bị xử lý giống nhau. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem xét nội dung khai sai, thời điểm doanh nghiệp tự phát hiện, ảnh hưởng đến thuế, hồ sơ chứng minh và tính chất của hành vi.
Doanh nghiệp không nên mặc định rằng tự khai bổ sung thì chắc chắn không bị xử phạt. Ngược lại, cũng không nên cho rằng mọi lỗi đánh máy đều bị áp dụng mức xử lý như hành vi cố ý khai gian.
Lưu ý cập nhật pháp lý: Nghị định 169/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 15/5/2026 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Vì vậy, khi đánh giá một hành vi xảy ra hoặc được xử lý gần thời điểm chuyển tiếp, doanh nghiệp cần xác định văn bản xử phạt đang có hiệu lực và đối chiếu hồ sơ thực tế.
Doanh nghiệp có thể tham khảo văn bản chính thức tại Nghị định 169/2026/NĐ-CP trên Cổng thông tin Chính phủ.
| Nhóm dữ liệu | Nội dung cần kiểm tra |
| Chủ thể | Tên, địa chỉ, mã số thuế, người xuất khẩu và nhập khẩu |
| Loại hình | Mục đích giao dịch và mã loại hình phù hợp |
| Hàng hóa | Tên hàng, vật liệu, công dụng, model, nhãn hiệu |
| Mã HS | Catalogue, cấu tạo, thuế và chính sách mặt hàng |
| Trị giá | Đơn giá, tổng giá trị, Incoterms, đồng tiền, chi phí liên quan |
| Số lượng | Số kiện, số sản phẩm, trọng lượng, đơn vị tính |
| Vận tải | Vận đơn, container, seal, cảng hoặc sân bay |
| Địa điểm | Cơ quan hải quan, cảng, kho và địa điểm lưu giữ |
| Xuất xứ | Nước xuất xứ, C/O và thuế suất ưu đãi |
| Chuyên ngành | Giấy phép, kiểm dịch, chất lượng, công bố |
| Thuế | Thuế suất, số tiền và tình trạng nghĩa vụ thuế |
| Kiểm tra cuối | Người lập và người kiểm tra chéo xác nhận |
Doanh nghiệp nên xây dựng quy trình kiểm tra hai cấp: một người lập tờ khai và một người kiểm tra độc lập. Với lô hàng mới hoặc hàng có chính sách phức tạp, hồ sơ nên được rà soát trước khi hàng rời nước xuất khẩu.
TCL Logistics cung cấp dịch vụ khai thuê hải quan cho hàng xuất nhập khẩu kinh doanh, phi mậu dịch, xuất nhập khẩu tại chỗ và một số loại hình khác. Phạm vi hỗ trợ còn bao gồm tra cứu mã HS, tư vấn giấy phép nhập khẩu, C/O, kiểm dịch và kiểm tra nghĩa vụ thuế.
Quy trình hỗ trợ có thể gồm:
Trang dịch vụ thông quan của TCL cũng công bố hỗ trợ kiểm tra, chỉnh sửa chứng từ, xử lý các yêu cầu phát sinh và vận chuyển hàng nhập khẩu về địa chỉ của khách hàng sau khi hoàn thành thủ tục.
Đọc thêm: Dịch vụ thông quan hàng hóa trọn gói
Có thể sửa bằng khai bổ sung trong nhiều trường hợp, nhưng cần kiểm tra trạng thái tờ khai và chỉ tiêu có được phép điều chỉnh hay không. Doanh nghiệp phải có catalogue, thành phần, công dụng hoặc tài liệu kỹ thuật để chứng minh mã HS mới.
Doanh nghiệp cần đối chiếu Packing List, vận đơn, phiếu cân, biên bản giao nhận và hàng thực tế. Sau đó xác định khai bổ sung hay thực hiện thủ tục xử lý hàng thừa, thiếu theo tình trạng hồ sơ.
Không thể áp dụng một câu trả lời cho mọi trường hợp. Nếu mã loại hình sai làm thay đổi bản chất giao dịch hoặc chính sách thuế, doanh nghiệp có thể phải xem xét hủy tờ khai và đăng ký lại.
Doanh nghiệp cần xác định nguyên nhân chênh lệch và điều chỉnh hoặc giải trình. Khả năng thông quan phụ thuộc vào nội dung sai, chứng từ chứng minh và kết quả kiểm tra của cơ quan hải quan.
Việc xử lý phụ thuộc vào mức độ sai, ảnh hưởng đến mã HS, thuế, chính sách mặt hàng và tính chất hành vi. Doanh nghiệp nên điều chỉnh ngay khi phát hiện thay vì tiếp tục sử dụng mô tả không chính xác.
Doanh nghiệp nên kiểm tra chỉ tiêu và thực hiện khai bổ sung ngay trước khi tiếp tục các bước thông quan. Thủ tục cụ thể cần áp dụng theo quy định hiện hành và chức năng của hệ thống.
Doanh nghiệp nên chuẩn hóa checklist, lập tờ khai nháp, đối chiếu chứng từ và yêu cầu một người khác kiểm tra các chỉ tiêu quan trọng như mã HS, loại hình, trị giá, số lượng, vận đơn và địa điểm.
TCL Logistics cung cấp dịch vụ khai thuê hải quan, tư vấn mã HS, giấy phép và xử lý các phát sinh theo hồ sơ thực tế. Phương án khai bổ sung, hủy tờ khai hoặc đăng ký lại được xác định sau khi kiểm tra chứng từ và trạng thái tờ khai.
Những lỗi thường gặp khi khai hải quan có thể bắt đầu từ một chi tiết nhỏ như sai số vận đơn, đơn vị tính hoặc mã địa điểm. Tuy nhiên, nếu lỗi ảnh hưởng đến mã HS, trị giá, xuất xứ, giấy phép hoặc loại hình, doanh nghiệp có thể phải khai bổ sung, nộp thêm thuế và giải trình với cơ quan hải quan.
Giải pháp hiệu quả nhất là kiểm tra chính sách mặt hàng từ trước khi hàng được vận chuyển, chuẩn hóa chứng từ và thực hiện kiểm tra chéo tờ khai trước khi truyền. Khi phát hiện sai, doanh nghiệp cần xác định đúng trạng thái tờ khai và không tự ý sửa hồ sơ khi chưa đánh giá ảnh hưởng đến thuế và thủ tục liên quan.
Doanh nghiệp cần kiểm tra chứng từ hoặc hỗ trợ khai hải quan có thể liên hệ TCL Logistics. Đội ngũ TCL hỗ trợ rà soát hồ sơ, tư vấn mã HS, khai báo VNACCS, xử lý phân luồng và phối hợp thông quan theo tình trạng thực tế của từng lô hàng.
TCL Logistics
Hotline: 093.4444.044
Email: gerrard@tclfreight.com.vn
Địa chỉ: Phòng 1125, tầng 11, CT5 Mỹ Đình Sông Đà, Phạm Hùng, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Khai bổ sung tờ khai hải quan khi nào phụ thuộc vào thời điểm doanh…
Dịch vụ hải quan hàng air tại Nội Bài hỗ trợ doanh nghiệp kiểm tra…
Vận chuyển hàng hóa quốc tế bằng đường hàng không là phương án phù hợp…
Cảng Đình Vũ là một trong những địa điểm cảng biển quan trọng tại khu…
Vận chuyển hàng không là phương thức vận chuyển hàng hóa bằng máy bay, phù…
Trong hoạt động xuất nhập khẩu, container thường được hiểu đơn giản là phương tiện…
This website uses cookies.