Tham vấn giá hải quan là gì? Hồ sơ cần chuẩn bị
Tham vấn giá hải quan là gì là vấn đề doanh nghiệp thường quan tâm khi cơ quan hải quan nghi vấn mức trị giá kê khai của lô hàng xuất khẩu, nhập khẩu. Trong quá trình tham vấn, doanh nghiệp cần cung cấp hợp đồng, hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán và tài liệu liên quan để chứng minh trị giá giao dịch là chính xác. Bài viết dưới đây được đội ngũ TCL Logistics biên soạn nhằm giúp doanh nghiệp hiểu rõ trường hợp phát sinh tham vấn, hồ sơ cần chuẩn bị, quy trình thực hiện và cách xử lý kết quả.
Đọc thêm:
Dịch vụ hải quan – thủ tục xuất nhập khẩu tại TCL Logistics
Mục lục
Tham vấn giá hải quan là cách gọi phổ biến của thủ tục tham vấn trị giá hải quan. Đây là quá trình cơ quan hải quan và người khai hải quan trao đổi, cung cấp thông tin, chứng từ và tài liệu liên quan để làm rõ tính chính xác của trị giá đã kê khai.
Nghị định 08/2015/NĐ-CP định nghĩa tham vấn trị giá là việc cơ quan hải quan và người khai hải quan trao đổi, cung cấp thông tin liên quan đến việc xác định trị giá hải quan đã kê khai.
Tham vấn thường phát sinh khi cơ quan hải quan có nghi vấn về trị giá khai báo, nhưng cần thêm chứng từ và lời giải trình để xác định mức giá của doanh nghiệp có phù hợp hay không.
Tham vấn không đồng nghĩa doanh nghiệp đã khai sai hoặc có hành vi gian lận. Đây là bước xác minh để cơ quan hải quan đánh giá:
Trị giá hải quan là một dữ liệu quan trọng trên tờ khai hải quan trong xuất nhập khẩu, có liên quan trực tiếp đến việc tính thuế và quản lý hàng hóa.
Tại thời điểm cập nhật năm 2026, doanh nghiệp cần lưu ý hai văn bản mới liên quan đến thủ tục hải quan và xác định trị giá.
Nghị định 167/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 30/6/2025, có hiệu lực từ ngày 15/8/2025. Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 08/2015/NĐ-CP, trong đó có nội dung về kiểm tra, xác định và tham vấn trị giá hải quan.
Thông tư 121/2025/TT-BTC được ban hành ngày 18/12/2025, có hiệu lực từ ngày 1/2/2026. Thông tư sửa đổi một số quy định về thủ tục, kiểm tra, giám sát hải quan và quản lý thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.
Khi áp dụng cho một lô hàng cụ thể, doanh nghiệp cần đối chiếu thêm:
Lưu ý: Bài viết sử dụng cụm từ “tham vấn giá hải quan” để phù hợp với nhu cầu tìm kiếm. Trong hồ sơ và văn bản giải trình, doanh nghiệp nên sử dụng thuật ngữ chính xác là tham vấn trị giá hải quan.
Mục đích của tham vấn là làm rõ trị giá doanh nghiệp đã khai, qua đó xác định đúng cơ sở tính thuế và hạn chế tình trạng khai thiếu các khoản phải cộng hoặc khai trị giá không phù hợp với giao dịch thực tế.
Quá trình tham vấn có thể hướng đến ba nội dung chính.
Cơ quan hải quan cần xác định giá trên Invoice có phản ánh đầy đủ số tiền người mua thực tế đã trả hoặc sẽ phải trả cho người bán hay không.
Ngoài giá ghi trên hóa đơn, giao dịch có thể phát sinh:
Doanh nghiệp phải áp dụng phương pháp xác định trị giá phù hợp với bản chất giao dịch. Hồ sơ cần thể hiện được cách hình thành giá và các khoản điều chỉnh.
Điều kiện Incoterms có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định giá đã bao gồm cước vận tải, bảo hiểm hoặc các chi phí liên quan hay chưa. Doanh nghiệp có thể tham khảo bài Incoterms là gì? Doanh nghiệp cần hiểu gì khi ký hợp đồng xuất nhập khẩu.
Trị giá hải quan là một căn cứ quan trọng để tính thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và phục vụ thống kê hàng hóa.
Tuy nhiên, doanh nghiệp bị yêu cầu tham vấn không mặc nhiên được xem là có hành vi khai thấp giá. Kết quả cuối cùng phải căn cứ vào chứng từ, lời giải trình và cơ sở xác định trị giá.
Cổng Dịch vụ công của Bộ Tài chính xác định điều kiện thực hiện thủ tục tham vấn là hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu có nghi vấn về trị giá khai báo.
Một số tình huống thường làm phát sinh nghi vấn gồm:
Giá trên tờ khai có thể thấp hơn đáng kể so với dữ liệu của hàng hóa giống hệt, tương tự hoặc những lô hàng doanh nghiệp đã nhập trước đó.
Tuy nhiên, mức giá thấp hơn chưa đủ để kết luận trị giá của doanh nghiệp không phù hợp. Cơ quan hải quan còn phải xem xét đặc điểm hàng, cấp độ chất lượng, số lượng mua, thời điểm giao dịch và điều kiện thương mại.
Về bản chất, dữ liệu đối chiếu là căn cứ để hình thành nghi vấn và yêu cầu doanh nghiệp giải trình, không nên hiểu là một “mức giá tối thiểu” được tự động áp dụng cho mọi lô hàng. Đây là cách hiểu phù hợp với quy trình thông báo nghi vấn, tham vấn và đánh giá chứng từ được quy định hiện hành.
Cùng một nhà cung cấp và cùng một mặt hàng nhưng giá khai báo giảm mạnh có thể khiến cơ quan hải quan yêu cầu làm rõ.
Doanh nghiệp cần chứng minh nguyên nhân như:
Nghi vấn có thể phát sinh khi:
Doanh nghiệp khai giá đã giảm nhưng không có chính sách chiết khấu, phụ lục hợp đồng, bảng giá hoặc tài liệu chứng minh điều kiện được hưởng ưu đãi.
Chỉ ghi “discount” trên Invoice thường chưa giải thích đầy đủ:
Mối quan hệ đặc biệt không đồng nghĩa trị giá giao dịch chắc chắn bị bác bỏ. Nội dung cần làm rõ là mối quan hệ đó có ảnh hưởng đến giá mua bán hay không.
Doanh nghiệp có thể cần cung cấp:
Ví dụ, người mua ngoài việc thanh toán tiền hàng còn phải trả:
Điều kiện giao hàng và chứng từ cước không thống nhất có thể làm phát sinh nghi vấn về việc trị giá đã bao gồm đầy đủ chi phí đến cửa khẩu nhập đầu tiên hay chưa.
Doanh nghiệp có thể tham khảo hướng dẫn cách tính giá cước vận chuyển hàng hóa quốc tế để phân biệt cước chính, phụ phí và các chi phí liên quan.
| Tiêu chí | Kiểm tra trị giá hải quan | Tham vấn trị giá hải quan |
| Bản chất | Đối chiếu dữ liệu, hồ sơ và thực tế hàng hóa | Trao đổi để doanh nghiệp giải trình nghi vấn |
| Thời điểm | Trong quá trình kiểm tra tờ khai | Khi phát sinh nghi vấn cần làm rõ |
| Cách thực hiện | Kiểm tra chứng từ và thông tin khai báo | Cơ quan hải quan và doanh nghiệp trao đổi thông tin |
| Vai trò doanh nghiệp | Cung cấp hồ sơ theo yêu cầu | Giải thích cách hình thành giá và chứng minh trị giá |
| Kết quả | Chấp nhận, nghi vấn hoặc có cơ sở bác bỏ | Chấp nhận trị giá, yêu cầu khai bổ sung hoặc xác định lại |
Việc kiểm tra trị giá là phạm vi rộng hơn. Tham vấn là một bước có thể phát sinh khi cơ quan hải quan còn nghi vấn và cần doanh nghiệp cung cấp thêm căn cứ.
Khi có nghi vấn về trị giá khai báo, cơ quan hải quan thông báo cho người khai về:
Sau đó, người khai hải quan có trách nhiệm cung cấp tài liệu và giải trình để làm rõ tính chính xác của trị giá đã kê khai.
Khi nhận thông báo, doanh nghiệp không nên chỉ tập trung vào mức giá dự kiến. Cần phân tích từng cơ sở nghi vấn để chuẩn bị tài liệu tương ứng.
Ví dụ:
| Cơ sở nghi vấn | Tài liệu cần ưu tiên |
| Giá thấp hơn hàng tương tự | Catalogue, cấu hình, chất lượng, số lượng mua |
| Chiết khấu lớn | Chính sách giảm giá, email đàm phán, cam kết sản lượng |
| Thanh toán không khớp | Điện SWIFT, sao kê, đối chiếu công nợ |
| Nghi vấn quan hệ đặc biệt | Cơ cấu sở hữu, giá bán cho khách độc lập |
| Thiếu cước vận tải | Vận đơn, hóa đơn cước, hợp đồng vận chuyển |
| Có khoản thanh toán gián tiếp | Chứng từ bên thứ ba, thỏa thuận bù trừ |
Theo quy định được sửa đổi bởi Nghị định 167/2025/NĐ-CP, khi có nghi vấn về trị giá, cơ quan hải quan thông báo cơ sở nghi vấn và thực hiện giải phóng hàng hóa theo quy định trong khi người khai tiếp tục thực hiện tham vấn.
Doanh nghiệp cần phân biệt:
| Trạng thái | Ý nghĩa |
| Giải phóng hàng | Hàng được đưa về bảo quản hoặc sử dụng khi đáp ứng điều kiện |
| Thông quan | Thủ tục hải quan đối với lô hàng đã hoàn thành |
| Tham vấn trị giá | Trị giá khai báo đang được tiếp tục xem xét |
| Ấn định thuế | Cơ quan quản lý xác định số thuế phải nộp theo căn cứ pháp luật |
Giải phóng hàng không đồng nghĩa cơ quan hải quan đã chấp nhận trị giá kê khai.
Doanh nghiệp vẫn phải:
Cổng Dịch vụ công Bộ Tài chính liệt kê nhóm hồ sơ gồm hợp đồng mua bán, hóa đơn thương mại, chứng từ vận tải, chứng từ bảo hiểm, C/O, chứng từ thanh toán và tài liệu phục vụ phương pháp xác định trị giá.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ theo từng nhóm thay vì tập hợp rời rạc.
Hợp đồng và Invoice cần thống nhất về tên hàng, đơn giá, số lượng, điều kiện giao hàng, đồng tiền thanh toán và thời hạn thanh toán.
Chứng từ thanh toán cần thể hiện được mối liên hệ với đúng hợp đồng, Invoice và lô hàng đang tham vấn.
Tài liệu kỹ thuật đặc biệt quan trọng khi doanh nghiệp cần chứng minh hàng của mình không hoàn toàn giống lô hàng được sử dụng để đối chiếu.
Bài viết tham khảo của DNL Shipping cũng nhấn mạnh việc chuẩn bị hợp đồng, hóa đơn, chứng từ vận chuyển và thông tin minh bạch. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần mở rộng hồ sơ theo đúng nội dung nghi vấn thay vì chỉ nộp một bộ chứng từ cơ bản.
Cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ, chứng từ, dữ liệu khai báo và thực tế hàng hóa khi cần thiết.
Trường hợp đủ cơ sở bác bỏ ngay trị giá khai báo, cơ quan hải quan có thể thông báo và yêu cầu người khai thực hiện khai bổ sung trong thời hạn áp dụng. Trường hợp mới có nghi vấn, thủ tục tham vấn được thực hiện để làm rõ.
Doanh nghiệp cần ghi nhận:
Không nên chuẩn bị hồ sơ theo cách “có gì nộp nấy”. Doanh nghiệp cần lập bảng:
| Nội dung | Thông tin cần giải trình |
| Mức giá khai báo | Cách đàm phán và hình thành giá |
| Chiết khấu | Điều kiện và căn cứ được giảm |
| Thanh toán | Số tiền, người nhận và tiến độ |
| Cước vận chuyển | Đã bao gồm trong giá hay chưa |
| Đặc điểm hàng | Model, chất lượng, xuất xứ, tình trạng |
| Quan hệ đặc biệt | Có ảnh hưởng đến giá hay không |
Theo Cổng Dịch vụ công Bộ Tài chính, doanh nghiệp phải cử người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền tham gia đúng thời gian và giải trình các nội dung liên quan đến trị giá khai báo.
Người tham gia cần nắm được:
Trong quá trình làm việc, doanh nghiệp nên trả lời trực tiếp vào nội dung được hỏi, đồng thời dẫn chiếu đến chứng từ cụ thể.
Không nên:
Cơ quan hải quan kiểm tra hồ sơ, tổ chức tham vấn và lập biên bản. Các bên tham gia cùng ký biên bản tham vấn.
Trước khi ký, doanh nghiệp cần kiểm tra:
Sau buổi tham vấn, doanh nghiệp cần theo dõi thông báo, thời hạn khai bổ sung và nghĩa vụ thuế phát sinh.
Theo Điều 21 Nghị định 08/2015/NĐ-CP sau khi được sửa đổi, có ba nhóm kết quả chính.
| Kết quả | Hướng xử lý |
| Doanh nghiệp đồng ý với mức giá dự kiến | Thực hiện khai bổ sung trong thời hạn quy định |
| Cơ quan hải quan bác bỏ trị giá khai báo | Doanh nghiệp khai bổ sung hoặc hải quan xác định trị giá, ấn định thuế |
| Chưa đủ cơ sở bác bỏ | Thông quan theo trị giá doanh nghiệp đã khai |
Doanh nghiệp đồng ý với mức giá dự kiến
Người khai thực hiện khai bổ sung trong thời hạn tối đa 5 ngày làm việc kể từ ngày đến cơ quan hải quan thực hiện tham vấn.
Nếu quá thời hạn mà không khai bổ sung, cơ quan hải quan thực hiện xác định trị giá và ấn định thuế theo quy định.
Cơ quan hải quan bác bỏ trị giá khai báo
Doanh nghiệp được đề nghị khai bổ sung trong thời hạn tối đa 5 ngày làm việc kể từ ngày kết thúc tham vấn.
Quá thời hạn mà người khai không thực hiện, cơ quan hải quan có thể xác định trị giá và ấn định thuế để xử lý thông quan.
Chưa đủ cơ sở bác bỏ trị giá khai báo
Cơ quan hải quan thực hiện thông quan hàng hóa theo trị giá doanh nghiệp đã kê khai.
Sau tham vấn có bắt buộc phải tăng giá không?
Trị giá có thể được giữ nguyên nếu:
Trị giá có thể phải điều chỉnh khi:
Khi phải điều chỉnh, doanh nghiệp cần kiểm tra đồng thời số thuế nhập khẩu, thuế giá trị gia tăng và các nghĩa vụ liên quan.
| Tiêu chí | Tham vấn trị giá | Ấn định thuế |
| Mục đích | Làm rõ tính chính xác của trị giá | Xác định nghĩa vụ thuế phải nộp |
| Bản chất | Trao đổi và cung cấp chứng từ | Quyết định quản lý thuế |
| Vai trò doanh nghiệp | Giải trình, chứng minh trị giá | Thực hiện nghĩa vụ hoặc sử dụng quyền khiếu nại |
| Kết quả | Có thể giữ nguyên hoặc điều chỉnh trị giá | Xác định số tiền thuế phải nộp |
| Mối liên hệ | Có thể diễn ra trước | Có thể phát sinh khi không khai bổ sung hoặc trị giá bị bác bỏ |
Tham vấn là cơ hội để doanh nghiệp cung cấp căn cứ bảo vệ trị giá đã khai. Ấn định thuế là bước xử lý nghĩa vụ tài chính khi có đủ căn cứ và điều kiện theo quy định.
| Câu hỏi | Tài liệu nên dùng để chứng minh |
| Vì sao giá thấp hơn dữ liệu đối chiếu? | Báo giá, email đàm phán, đặc điểm hàng |
| Vì sao giá thấp hơn lần nhập trước? | Chính sách giảm giá, thay đổi cấu hình |
| Chiết khấu được xác định thế nào? | Phụ lục, bảng giá, cam kết sản lượng |
| Có khoản thanh toán ngoài Invoice không? | Sao kê, SWIFT, đối chiếu công nợ |
| Người bán có liên quan đến người mua không? | Cơ cấu sở hữu, hồ sơ doanh nghiệp |
| Cước đã bao gồm trong giá chưa? | Incoterms, hợp đồng vận tải, hóa đơn cước |
| Hàng có giống lô đối chiếu không? | Catalogue, model, thông số kỹ thuật |
| Người nhận tiền có phải người bán không? | Thỏa thuận thanh toán, xác nhận ba bên |
| Hàng mới hay đã qua sử dụng? | Năm sản xuất, hình ảnh, giám định |
| Giá áp dụng riêng hay cho nhiều khách hàng? | Bảng giá và chính sách bán hàng |
Chỉ nộp hợp đồng và Invoice
Hai chứng từ này chưa chắc chứng minh được việc thanh toán thực tế, điều kiện giảm giá và các khoản phải trả ngoài hóa đơn.
Không giải thích được cách hình thành giá
Doanh nghiệp chỉ khẳng định “đây là giá mua thực tế” nhưng không cung cấp báo giá, email đàm phán hoặc chính sách bán hàng.
Hồ sơ thanh toán không khớp
Số tiền chuyển, nội dung thanh toán, người nhận tiền hoặc đồng tiền thanh toán khác với Invoice nhưng không có văn bản giải thích.
Không chứng minh được chiết khấu
Chiết khấu chỉ được thể hiện bằng một dòng trên Invoice, không có điều khoản hoặc tài liệu chứng minh.
Người tham gia không hiểu giao dịch
Người được cử đi tham vấn chỉ phụ trách khai báo, không nắm quá trình mua hàng, đàm phán và thanh toán.
Không kiểm tra biên bản trước khi ký
Biên bản có thể thiếu tài liệu đã cung cấp hoặc chưa ghi nhận đầy đủ ý kiến của doanh nghiệp.
Bỏ qua thời hạn khai bổ sung
Việc không xử lý đúng mốc thời gian có thể dẫn đến xác định trị giá và ấn định thuế.
Nhiều sai sót về trị giá bắt nguồn từ việc hồ sơ được chuẩn bị không đồng bộ ngay từ khi lập tờ khai. Doanh nghiệp có thể tham khảo 5 lỗi thường gặp khi tự khai báo hải quan.
Cổng Dịch vụ công Bộ Tài chính đang công bố thủ tục tham vấn với thời hạn giải quyết 30 ngày làm việc kể từ ngày đăng ký tờ khai hải quan. Doanh nghiệp vẫn cần theo dõi mốc cụ thể trên thông báo và hồ sơ của từng lô hàng.
TCL Logistics cung cấp dịch vụ khai báo và thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu, bao gồm kiểm tra chứng từ, khai VNACCS, xử lý yêu cầu phát sinh và theo dõi hồ sơ sau thông quan.
Đối với hồ sơ tham vấn trị giá, TCL có thể hỗ trợ doanh nghiệp:
Doanh nghiệp cần kết hợp kiểm tra chứng từ, khai báo và vận chuyển hàng về kho có thể tham khảo dịch vụ thông quan hàng hóa trọn gói.
Chi phí dịch vụ phụ thuộc loại hàng, số lượng tờ khai, địa điểm làm thủ tục và mức độ phức tạp của hồ sơ. Doanh nghiệp có thể tham khảo bảng báo giá dịch vụ khai thuê hải quan và cung cấp bộ chứng từ để được đánh giá cụ thể.
Không. Tham vấn trị giá thường gắn với quá trình kiểm tra và xác định trị giá của tờ khai. Kiểm tra sau thông quan là nghiệp vụ khác về thời điểm và phạm vi.
Không nhất thiết. Tham vấn phát sinh khi có nghi vấn và cần doanh nghiệp cung cấp thêm thông tin để làm rõ trị giá kê khai.
Không nên hiểu như vậy. Giá thấp có thể là cơ sở phát sinh nghi vấn, nhưng kết quả còn phụ thuộc chứng từ, đặc điểm hàng hóa và khả năng giải trình.
Hàng hóa có thể được giải phóng theo điều kiện áp dụng trong khi quá trình tham vấn tiếp tục được thực hiện. Giải phóng hàng không đồng nghĩa trị giá đã được chấp nhận.
Không. Nếu chưa đủ cơ sở bác bỏ trị giá, hàng hóa được thông quan theo trị giá doanh nghiệp đã khai.
Hồ sơ thường gồm hợp đồng, Invoice, chứng từ vận tải, bảo hiểm, C/O, chứng từ thanh toán và tài liệu phục vụ phương pháp xác định trị giá.
Trường hợp người tham gia không phải đại diện theo pháp luật, doanh nghiệp cần chuẩn bị giấy ủy quyền phù hợp và bảo đảm người được cử hiểu rõ giao dịch.
Trong trường hợp doanh nghiệp đồng ý với mức giá dự kiến hoặc trị giá bị bác bỏ, thời hạn khai bổ sung tối đa là 5 ngày làm việc, nhưng mốc bắt đầu được xác định khác nhau theo từng trường hợp.
Doanh nghiệp cần tiếp tục cung cấp chứng từ, giải thích cơ sở hình thành giá và đề nghị ghi nhận đầy đủ ý kiến trong biên bản tham vấn.
Doanh nghiệp nên rà soát hồ sơ và đánh giá căn cứ trước khi quyết định. Việc điều chỉnh cần phản ánh đúng giao dịch và được thực hiện theo quy trình phù hợp, không nên chỉ tăng giá để kết thúc hồ sơ.
Tham vấn giá hải quan là gì có thể hiểu là quá trình cơ quan hải quan và người khai trao đổi, cung cấp chứng từ để làm rõ tính chính xác của trị giá kê khai. Việc bị tham vấn không đồng nghĩa doanh nghiệp đã khai sai, nhưng doanh nghiệp phải chứng minh được cách hình thành giá, quá trình thanh toán và các khoản chi phí liên quan.
Một bộ hồ sơ hiệu quả không chỉ gồm hợp đồng và Invoice. Doanh nghiệp cần chuẩn bị thêm chứng từ thanh toán, tài liệu vận tải, chính sách chiết khấu, hồ sơ kỹ thuật và bảng giải trình theo từng cơ sở nghi vấn.
Trường hợp cần hỗ trợ rà soát trị giá, chuẩn bị hồ sơ hoặc xử lý tờ khai phát sinh tham vấn, doanh nghiệp có thể liên hệ TCL Logistics để được đánh giá theo chứng từ thực tế.
TCL Logistics
Hotline: 093.4444.044
Email: gerrard@tclfreight.com.vn
Địa chỉ: Phòng 1125, tầng 11, CT5 Mỹ Đình Sông Đà, Phạm Hùng, Nam Từ Liêm, Hà Nội
Kiểm tra sau thông quan C/O là quá trình cơ quan hải quan rà soát…
Tờ khai hải quan luồng xanh là gì là vấn đề nhiều doanh nghiệp quan…
Mã loại hình xuất nhập khẩu thường dùng được khai trên tờ khai hải quan…
Những lỗi thường gặp khi khai hải quan không chỉ xuất phát từ việc nhập…
Khai bổ sung tờ khai hải quan khi nào phụ thuộc vào thời điểm doanh…
Dịch vụ hải quan hàng air tại Nội Bài hỗ trợ doanh nghiệp kiểm tra…
This website uses cookies.