Thủ tục xuất khẩu mây tre đan như thế nào? Các sản phẩm mây tre đan thủ công mỹ nghệ không thuộc danh mục cấm xuất khẩu và thuế xuất khẩu là 0% (VAT 0%). Doanh nghiệp làm thủ tục thông quan như hàng hóa thương mại thông thường theo Thông tư 38/2015/TT-BTC (sửa đổi tại Thông tư 39/2018/TT-BTC). Tuy nhiên, vì là sản phẩm có nguồn gốc từ thực vật tự nhiên, lô hàng bắt buộc phải thực hiện kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate) và hun trùng khử trùng (Fumigation Certificate) để đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt tại các thị trường nhập khẩu như Mỹ, EU, Nhật Bản, Hàn Quốc.

Mây tre đan và hàng thủ công mỹ nghệ của Việt Nam từ lâu đã khẳng định được vị thế vững chắc trên bản đồ thương mại thế giới nhờ tính thẩm mỹ cao, thân thiện với môi trường và bắt kịp xu hướng tiêu dùng xanh. Các sản phẩm như bàn ghế mây, đèn tre, giỏ đan, khay trà, vali du lịch bằng cói tre đang được các thị trường khó tính như Mỹ, Liên minh Châu Âu (EU), Nhật Bản và Úc tiêu thụ với số lượng lớn.

 

Tuy nhiên, do đặc thù nguyên liệu có nguồn gốc hữu cơ tự nhiên, mặt hàng này chịu sự kiểm soát nghiêm ngặt về kiểm dịch sinh học, phòng chống mối mọt và yêu cầu bảo quản khắt khe trong suốt quá trình vận chuyển đường biển. Nếu không nắm vững các quy định chuyên ngành, doanh nghiệp rất dễ bị từ chối thông quan, phạt kiểm dịch hoặc hàng bị nấm mốc làm giảm giá trị thương phẩm.

Bài viết dưới đây từ các chuyên gia vận tải quốc tế tại TCL Logistics sẽ hướng dẫn chi tiết quy trình làm thủ tục xuất khẩu mây tre đan, bảng mã HS, biểu thuế và kinh nghiệm đóng gói an toàn nhất.

1. Căn cứ pháp lý & Chính sách xuất khẩu mây tre đan

Trước khi bắt tay vào ký kết hợp đồng ngoại thương và chuẩn bị hàng, doanh nghiệp cần nắm rõ vị thế pháp lý của mặt hàng mây tre đan theo quy định hiện hành:

• Nghị định số 69/2018/NĐ-CP ngày 15/05/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Quản lý ngoại thương: Sản phẩm mây tre đan chế tác thủ công không thuộc danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu hoặc xuất khẩu có điều kiện. Doanh nghiệp có đầy đủ tư cách pháp nhân được phép xuất khẩu bình thường mà không cần xin giấy phép xuất khẩu từ Bộ Công Thương.
• Thông tư số 38/2015/TT-BTC (được sửa đổi, bổ sung tại Thông tư 39/2018/TT-BTC) của Bộ Tài chính: Quy định rõ về hồ sơ, quy trình kiểm tra và thông quan hải quan đối với hàng hóa xuất khẩu.
• Thông tư số 15/2018/TT-BNNPTNT & Thông tư số 33/2014/TT-BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn: Quy định về danh mục vật thể thuộc diện kiểm dịch thực vật trước khi xuất khẩu ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.

Lưu ý đặc biệt: Mặc dù phía Việt Nam không cấm hay áp hạn ngạch xuất khẩu, nhưng nước nhập khẩu (đặc biệt là Mỹ, Úc, New Zealand và các nước EU) có các hàng rào kỹ thuật kiểm dịch sinh học cực kỳ khắt khe để ngăn chặn sinh vật ngoại lai và mầm bệnh xâm nhập vào thảm thực vật bản địa.

2. Mã HS Code và Thuế xuất khẩu mây tre đan

Việc áp đúng mã HS (Harmonized System) là khâu tối quan trọng giúp doanh nghiệp khai báo hải quan chuẩn xác, hợp pháp hóa chứng từ và xác định ưu đãi thuế quan cho đối tác nhập khẩu.

2.1. Mã HS mặt hàng mây tre đan

Căn cứ theo Biểu thuế Xuất nhập khẩu do Tổng cục Hải quan ban hành, các sản phẩm mây tre đan được xếp vào Chương 46: “Sản phẩm làm từ rơm, cỏ giấy hoặc từ các loại vật liệu tết bện khác; các mặt hàng bằng liễu gai và các sản phẩm tết bện khác”, cụ thể thuộc nhóm 46.02.

Dưới đây là bảng phân loại mã HS chi tiết thường gặp:

Bảng 1: Bảng tra cứu mã HS các sản phẩm mây tre đan thông dụng

Mã HS Code	Mô tả hàng hóa theo biểu thuế	Thuế XK ưu đãi (%)	Thuế VAT (%)
4602.11	– – Từ tre (Bamboo):
4602.11.10	– – – Túi và vali du lịch	0%	0%
4602.11.20	– – – Giỏ đựng chai	0%	0%
4602.11.90	– – – Các sản phẩm khác làm từ tre (khay, rổ, đèn trang trí…)	0%	0%
4602.12	– – Từ song mây (Rattan):
4602.12.10	– – – Túi và vali du lịch	0%	0%
4602.12.20	– – – Giỏ đựng chai	0%	0%
4602.12.90	– – – Các sản phẩm khác làm từ song mây (bàn ghế, kệ…)	0%	0%
4602.19	– – Từ các loại vật liệu thực vật khác (cói, lục bình, rơm rạ):
4602.19.10	– – – Túi và vali du lịch	0%	0%
4602.19.20	– – – Giỏ đựng chai	0%	0%
4602.19.90	– – – Loại khác	0%	0%
4602.90	– Loại khác (kết hợp kim loại, khung nhựa, vật liệu hỗn hợp):
4602.90.10	– – Túi và vali du lịch	0%	0%
4602.90.20	– – Giỏ đựng chai	0%	0%
4602.90.90	– – Loại khác	0%	0%

2.2. Thuế xuất khẩu và thuế GTGT

• Thuế xuất khẩu: Nhà nước Việt Nam khuyến khích xuất khẩu các mặt hàng thủ công mỹ nghệ tận dụng nguồn nguyên liệu tự nhiên và tạo việc làm cho làng nghề truyền thống. Do đó, mức thuế xuất khẩu áp dụng cho tất cả các mã HS thuộc nhóm mây tre đan là 0%.
• Thuế giá trị gia tăng (VAT): Thuế VAT đối với hàng hóa xuất khẩu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của Luật Thuế GTGT là 0%. Doanh nghiệp được hoàn thuế VAT đầu vào cho các chi phí thu mua, sản xuất hợp lệ.

3. Hai chứng từ chuyên ngành bắt buộc: Kiểm dịch & Hun trùng

Đối với hàng mây tre đan, nếu bộ hồ sơ hải quan xuất khẩu tại Việt Nam khá đơn giản thì bộ chứng từ kỹ thuật phục vụ thông quan tại nước nhập khẩu lại là rào cản lớn nhất.

3.1. Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật (Phytosanitary Certificate)

Vì mây, tre, nứa, cói là thực vật tự nhiên chưa qua chế biến hóa học ở nhiệt độ áp suất cao như gỗ công nghiệp, chúng tiềm ẩn nguy cơ mang theo côn trùng sống, bọ xén tóc, nấm mốc hoặc ấu trùng gây hại. Do đó, cơ quan kiểm dịch nước đến sẽ yêu cầu bắt buộc phải có Phytosanitary Certificate do Cục Bảo vệ Thực vật Việt Nam cấp.

• Cơ quan cấp: Chi cục Kiểm dịch thực vật vùng (thuộc Cục Bảo vệ Thực vật – Bộ NN&PTNT).
• Thời điểm đăng ký: Đăng ký hồ sơ online trên Cổng thông tin một cửa quốc gia trước khi đưa hàng ra cảng hoặc tại thời điểm hàng đã tập kết tại kho/cảng.
• Hồ sơ xin cấp bao gồm:
  • Giấy đăng ký kiểm dịch thực vật theo mẫu.
  • Hợp đồng thương mại, Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice), Phiếu đóng gói (Packing List).
  • Mẫu thực tế của lô hàng để cán bộ kiểm dịch lấy mẫu kiểm tra trong phòng thí nghiệm.

3.2. Giấy chứng nhận hun trùng (Fumigation Certificate)

Hun trùng (Fumigation) là biện pháp hóa học sử dụng khí chuyên dụng (phổ biến nhất là Methyl Bromide – CH3Br hoặc Phosphine – PH3) để khử trùng toàn bộ mọt, trứng, sâu bọ bám trong thân mây tre và vật liệu chèn lót bằng gỗ (pallet gỗ) trong không gian kín.

• Đơn vị thực hiện: Các công ty dịch vụ khử trùng được cơ quan chức năng cấp phép hành nghề.
• Quy trình hun trùng:
  • Đối với hàng nguyên container (FCL): Sau khi đóng hàng và kẹp chì, kỹ thuật viên khử trùng sẽ bơm thuốc vào container và dán tem cảnh báo nguy hiểm. Thời gian ủ thuốc tối thiểu thường từ 24 – 48 giờ.
  • Đối với hàng lẻ (LCL): Hàng được phủ bạt kín tại kho gom hàng lẻ trước khi đóng ghép cont.
• Chứng từ nhận được: Sau khi hoàn tất quy trình ủ thuốc và thông gió an toàn, đơn vị khử trùng sẽ cấp Chứng thư khử trùng (Fumigation Certificate) ghi rõ nồng độ thuốc, thời gian ủ và số container/seal.

4. Bộ hồ sơ hải quan xuất khẩu mây tre đan thực tế

Để hoàn tất việc thông quan cho lô hàng tại chi cục hải quan cửa khẩu (Hải Phòng, Cát Lái, Đà Nẵng…), doanh nghiệp cần chuẩn bị bộ hồ sơ hải quan theo chuẩn Thông tư 39/2018/TT-BTC:

1. Tờ khai hải quan xuất khẩu: Truyền qua phần mềm hải quan điện tử VNACCS/VCIS của Tổng cục Hải quan.
2. Hóa đơn thương mại (Commercial Invoice): Thể hiện rõ đơn giá, tổng trị giá, điều kiện Incoterms (FOB, CIF, CFR…).
3. Phiếu đóng gói chi tiết (Packing List): Ghi rõ số lượng kiện, quy cách đóng gói, khối lượng cả bì (Gross Weight), khối lượng tịnh (Net Weight) và thể tích (CBM).
4. Hợp đồng mua bán ngoại thương (Sales Contract): Bản sao công chứng hoặc đóng dấu công ty.
5. Chứng từ vận tải: Bill of Lading (vận đơn đường biển) hoặc Air Waybill (nếu đi hàng không).
6. Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O – Certificate of Origin): Mặc dù không bắt buộc để thông quan xuất khẩu, nhưng C/O là chứng từ “vàng” giúp đối tác nhập khẩu được giảm hoặc miễn thuế nhập khẩu theo các hiệp định thương mại tự do (FTA). Ví dụ:
   • Form EUR.1: Xuất khẩu sang thị trường Châu Âu theo hiệp định EVFTA.
   • Form CPTPP: Xuất sang Canada, Úc, Nhật Bản, New Zealand…
   • Form B: Cho các thị trường không có hiệp định ưu đãi riêng (cấp bởi VCCI).
   • Form AK / AJ / AANZ: Xuất sang Hàn Quốc, Nhật Bản, Úc – New Zealand.

5. Quy trình 6 bước xuất khẩu mây tre đan tại TCL Logistics

Tại TCL Logistics, chúng tôi tiêu chuẩn hóa quy trình vận chuyển hàng hóa quốc tế cho mặt hàng thủ công mỹ nghệ qua 6 bước khép kín nhằm bảo đảm an toàn hàng hóa tuyệt đối:

Bảng 2: Quy trình phối hợp thực hiện xuất khẩu mây tre đan

Bước	Nội dung công việc chi tiết	Bên thực hiện	Thời gian dự kiến
Bước 1	Ký kết hợp đồng ngoại thương, xác định điều kiện Incoterms và tiêu chuẩn kiểm dịch của nước đến	Doanh nghiệp xuất khẩu & Đối tác	Tùy đàm phán
Bước 2	Đặt chỗ tàu biển (Booking), lấy container rỗng về kho đóng hàng hoặc tập kết hàng tại kho đóng gói	TCL Freight	1 – 3 ngày trước đóng hàng
Bước 3	Xử lý sấy khô chống ẩm, bọc màng PE, đóng thùng carton và hun trùng khử trùng tại kho/bãi	Shipper & Đội kỹ thuật TCL	Trong ngày đóng hàng
Bước 4	Lấy mẫu kiểm dịch thực vật tại cảng/kho và hoàn thiện hồ sơ trên Cổng thông tin một cửa quốc gia	Bộ phận chứng từ TCL	1 ngày làm việc
Bước 5	Truyền tờ khai hải quan điện tử, nộp hồ sơ thông quan tại chi cục hải quan cửa khẩu	Đội hiện trường hải quan TCL	2 – 4 giờ làm việc
Bước 6	Bốc container lên tàu, phát hành vận đơn B/L và hoàn thiện bộ chứng từ gốc (C/O, Phyto, Fumigation)	Hãng tàu & TCL Logistics	1 – 2 ngày sau khi tàu chạy

6. So sánh phương thức vận chuyển: Đường biển vs Đường hàng không

Tùy thuộc vào khối lượng, thời gian giao hàng và ngân sách chi phí, doanh nghiệp có thể lựa chọn giải pháp vận chuyển phù hợp:

Bảng 3: So sánh lựa chọn vận tải cho mặt hàng mây tre đan

Tiêu chí so sánh	Vận tải đường biển (Sea Freight)	Vận tải hàng không (Air Freight)
Phương thức áp dụng	Vận chuyển hàng nguyên cont (FCL) hoặc hàng lẻ gom chung (LCL) qua dịch vụ vận tải đường biển.	Vận chuyển hàng air bốc dỡ nhanh qua dịch vụ vận tải hàng không.
Đặc thù lô hàng	Lô hàng thương mại số lượng lớn, bàn ghế cồng kềnh, giỏ đan xuất số lượng hàng nghìn kiện.	Hàng mẫu chào hàng cho đối tác, đơn hàng gấp dự hội chợ triển lãm quốc tế, sản phẩm tinh xảo giá trị cao.
Thời gian vận chuyển	Dài ngày (Châu Á: 5–10 ngày; Châu Âu, Bắc Mỹ: 25–40 ngày tùy tuyến).	Nhanh chóng (Châu Á: 1–2 ngày; Châu Âu, Mỹ: 3–5 ngày).
Chi phí cước	Rất tiết kiệm trên mỗi đơn vị thể tích; tính cước dựa trên cách tính cước vận chuyển đường biển (CBM/RT).	Chi phí cao; tính theo trọng lượng thể tích quy đổi (DàiRộngCao/6000).
Nguy cơ độ ẩm/ẩm mốc	Cao, do thời gian lênh đênh trên biển dài ngày, container chịu hiện tượng “mưa container” khi thay đổi nhiệt độ.	Rất thấp, thời gian ngắn, khoang máy bay có điều hòa áp suất khô ráo.

7. Những rủi ro chí mạng khi xuất khẩu mây tre đan & Kinh nghiệm xử lý

Để đơn hàng mây tre đan đến tay người mua trong tình trạng hoàn hảo, doanh nghiệp bắt buộc phải lưu tâm đến các kinh nghiệm thực tế sau được đúc kết từ cẩm nang hướng dẫn chi tiết gửi hàng mây tre đan đi nước ngoài an toàn:

7.1. Hiện tượng “Mưa container” (Container Rain) làm ẩm mốc hàng

Đây là “kẻ thù” số một của mây tre đan xuất khẩu đường biển. Khi tàu di chuyển qua các vùng khí hậu khác nhau (từ vùng nhiệt đới nóng ẩm của Việt Nam sang vùng hàn đới lạnh giá của Châu Âu/Mỹ), hơi nước bốc lên từ thân mây tre và pallet gỗ sẽ ngưng tụ trên trần container kim loại và nhỏ giọt ngược xuống hàng hóa.

• Giải pháp: Độ ẩm của sản phẩm trước khi đóng gói phải được sấy khô đạt tiêu chuẩn dưới 12% – 14%. Trong mỗi thùng hàng bắt buộc phải bỏ túi hút ẩm silicagel; trên nóc container phải treo các dây hút ẩm chuyên dụng (tối thiểu 4–6 dây hút ẩm treo cont cho một container 40 feet).

7.2. Hàng bị cồng kềnh, tốn diện tích container

Các sản phẩm như giỏ mây, chao đèn tre thường có khoảng rỗng lớn, nếu không biết cách sắp xếp sẽ làm thể tích đội lên rất cao trong khi trọng lượng thực tế rất nhẹ.

• Giải pháp: Thiết kế các sản phẩm có khả năng lồng ghép vào nhau (nestable). Với hàng đan mềm, có thể sử dụng phương pháp hút chân không để giảm kích thước đóng gói.

7.3. Ghi nhãn hàng hóa (Labeling) không đúng chuẩn

Hải quan các nước nhập khẩu kiểm tra rất gắt gao nhãn mác sản phẩm. Mỗi thùng carton và từng sản phẩm bên trong cần có nhãn phụ bằng tiếng Anh ghi rõ:

• Tên sản phẩm (Product name).
• Nguồn gốc xuất xứ rõ ràng: “Made in Vietnam”.
• Tên nhà sản xuất/nhà xuất khẩu (Manufacturer/Exporter).
• Hướng dẫn bảo quản (Keep in dry place, fragile…).

7.4. Hàng bị phát hiện côn trùng sống tại cảng đến

Nếu đơn vị làm dịch vụ khử trùng làm ẩu, không đủ nồng độ thuốc hoặc rút bạt quá sớm, côn trùng còn sống sót trong thân tre sẽ nở ra trong quá trình vận chuyển. Khi đến cảng đích, cơ quan kiểm dịch nước bạn sẽ phát hiện và buộc tái xuất hoặc tiêu hủy toàn bộ lô hàng với chi phí cực kỳ đắt đỏ. Hãy chắc chắn sử dụng dịch vụ hun trùng đạt chuẩn quốc tế từ các đối tác tin cậy.

8. Câu hỏi thường gặp (FAQ) về thủ tục xuất khẩu mây tre đan

1. Xuất khẩu mây tre đan có cần giấy phép gì đặc biệt không?

Không. Sản phẩm mây tre đan thông thường không cần giấy phép xuất khẩu từ bất kỳ Bộ ngành nào. Doanh nghiệp chỉ cần chuẩn bị hồ sơ hải quan thông thường kèm Giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và Chứng thư hun trùng theo yêu cầu của nước nhập khẩu.

2. Chi phí làm kiểm dịch thực vật và hun trùng có đắt không?

Chi phí cho hai dịch vụ này khá rẻ so với giá trị lô hàng. Lệ phí cấp Phytosanitary Certificate nhà nước chỉ vài trăm nghìn đồng tùy số lượng; chi phí dịch vụ hun trùng container dao động từ 300.000 VNĐ – 600.000 VNĐ/container tùy loại thuốc và quy cách hàng.

3. Hộ kinh doanh cá thể hoặc làng nghề có tự xuất khẩu mây tre đan được không?

Theo luật định, cá nhân hoặc hộ kinh doanh không có mã số thuế xuất nhập khẩu trực tiếp thì không thể tự đứng tên mở tờ khai hải quan. Tuy nhiên, các cơ sở sản xuất tại làng nghề hoàn toàn có thể xuất khẩu thông qua hình thức ủy thác xuất khẩu cho một đơn vị logistics chuyên nghiệp như TCL Freight đứng tên làm thủ tục trọn gói.

4. Mất bao lâu để hoàn tất thủ tục hải quan xuất khẩu một lô hàng mây tre đan?

Nếu chuẩn bị chứng từ đầy đủ và khai báo trước trên hệ thống VNACCS, thời gian thông quan tờ khai luồng Xanh chỉ mất vài phút. Trường hợp tờ khai luồng Vàng hoặc luồng Đỏ kiểm hóa, thời gian xử lý thường từ 1 đến 2 ngày làm việc.

9. Dịch vụ xuất khẩu mây tre đan trọn gói tại TCL Logistics

Hiểu rõ tính chất đặc thù của hàng thủ công mỹ nghệ Việt Nam, TCL Logistics (TCL Freight) cung cấp giải pháp xuất khẩu trọn gói khép kín từ kho sản xuất đến tay đối tác quốc tế:

• Dịch vụ hải quan & thủ tục XNK trọn gói: Tư vấn áp đúng mã HS, lên tờ khai hải quan nhanh chóng, xử lý trọn gói chứng nhận xuất xứ (C/O các Form), đăng ký kiểm dịch thực vật và hun trùng khử trùng chuyên nghiệp.
• Cước biển quốc tế cạnh tranh: Là đối tác cấp 1 của các hãng tàu hàng đầu (Maersk, ONE, Cosco, Evergreen, MSC…), TCL cam kết cung cấp giá cước ưu đãi nhất cho các tuyến xuất khẩu mây tre đan trọng điểm như thị trường mây tre đan xuất khẩu đi Mỹ, Đức, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc…
• Giải pháp bảo quản & đóng gói chuyên biệt: Hỗ trợ cung ứng dây hút ẩm treo container, túi hút ẩm silicagel, màng quấn PE và kiểm tra độ ẩm pallet gỗ trước khi đóng hàng, triệt tiêu 100% rủi ro ẩm mốc do thời tiết hàng hải.

THÔNG TIN LIÊN HỆ TƯ VẤN & BÁO GIÁ XUẤT KHẨU TCL FREIGHT

• Trụ sở chính: Phòng 1125, Tầng 11, Tháp CT5 Mỹ Đình Sông Đà, Đường Phạm Hùng, Phường Mỹ Đình 1, Quận Nam Từ Liêm, Hà Nội.
• Chi nhánh Hải Phòng: Phòng 6, Tầng 1, Khu nhà 2 tầng, Tòa nhà TTC, Số 630 Lê Thánh Tông, Quận Hải An, TP. Hải Phòng.
• Kho bãi & đóng hàng: 389 Trương Định, Quận Hoàng Mai, Hà Nội.
• Hotline / Zalo tư vấn 24/7: 0934444044
• Email tiếp nhận thông tin: gerrard@tclfreight.com.vn | info@tclfreight.com.vn
• Website chính thức: https://tclfreight.com.vn/